حفظ آرامش در گرما؛ وقتی تابستان طولانی به آزمونی برای سیستم استرس بدن تبدیل می‌شود
گرمای هوا فقط باعث احساس ناراحتی و خستگی نمی‌شود؛ بلکه حتی در دماهای نسبتاً ملایم نیز می‌تواند سیستم‌های زیستی مرتبط با استرس را فعال کند.
گرمای هوا فقط باعث احساس ناراحتی و خستگی نمی‌شود؛ بلکه حتی در دماهای نسبتاً ملایم نیز می‌تواند سیستم‌های زیستی مرتبط با استرس را فعال کند. پژوهشی که در سال ۲۰۲۵ توسط فریکه (Fricke) و همکارانش منتشر شد، نشان داد که قرارگرفتن در معرض گرما، حتی در دمای ۲۸ درجه سانتی‌گراد، می‌تواند واکنش استرسی قابل‌اندازه‌گیری در بدن ایجاد کند. پژوهشگران برای بررسی این واکنش، فعالیت دو سیستم مهم را ارزیابی کردند:
در این مطالعه، شاخص‌هایی مانند فشار متوسط شریانی، ضربان قلب، میزان کورتیزول بزاق و آنزیم آلفا‌آمیلاز بزاقی اندازه‌گیری شدند. آلفا‌آمیلاز بزاقی یکی از نشانگرهای غیرمستقیم فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک محسوب می‌شود. نتایج نشان داد که با افزایش دما و رطوبت، فشار فیزیولوژیک بیشتری به بدن وارد می‌شود؛ مسئله‌ای که به‌ویژه برای گروه‌های آسیب‌پذیر اهمیت دارد. استرس گرمایی (Heat Stress) ممکن است به دو شکل ظاهر شود: حاد، در اثر مواجهه کوتاه‌مدت با گرمای شدید، یا مزمن، در نتیجه قرارگرفتن مکرر و طولانی‌مدت در محیط‌های گرم. یکی از خطرناک‌ترین پیامدهای مواجهه حاد با گرمای شدید، گرمازدگی شدید یا سکته گرمایی (Heat Stroke) است. این وضعیت معمولاً با افزایش دمای مرکزی بدن به حدود ۴۰ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر و اختلال عملکرد دستگاه عصبی مرکزی همراه است و می‌تواند به نارسایی اندام‌ها منجر شود. نشانه‌های هشداردهنده آن شامل سردرد، تهوع، گیجی، بی‌قراری، تنفس سریع، افزایش ضربان قلب و در موارد شدید، تشنج یا کما است. تعریق شدید یا تغییر رنگ پوست نیز ممکن است مشاهده شود، هرچند تعریق همیشه وجود ندارد. در شرایط بسیار شدید، ترکیب دما و رطوبت بالا می‌تواند توانایی بدن برای خنک‌شدن از طریق تبخیر عرق را مختل کند. دمای حباب‌تر ۳۵ درجه سانتی‌گراد، که در رطوبت ۱۰۰ درصد با دمای هوای ۳۵ درجه برابر است، اغلب به‌عنوان یک حد نظری بسیار خطرناک مطرح می‌شود؛ بااین‌حال، خطر مرگبار ممکن است در شرایط خفیف‌تر نیز رخ دهد و این آستانه برای همه افراد یکسان نیست.
نکته کلیدی
گرما فقط یک عامل ناراحتی محیطی نیست، بلکه می‌تواند سیستم‌های عصبی و هورمونی استرس را فعال کند. افزایش دما و رطوبت، به‌ویژه در مواجهه طولانی‌مدت، فشار قابل‌توجهی بر بدن وارد می‌کند و در شرایط شدید می‌تواند سلامت و حتی زندگی انسان را تهدید کند.
اگر این موضوع دغدغهٔ شما هم هست، گفت‌وگو با یک درمانگر می‌تواند کمک کند.