آیا درمان افسردگی دوران بارداری می‌تواند بر رشد مغز نوزاد تأثیر بگذارد؟
پژوهشی جدید که در مجله علمی Nature Communications منتشر شده است، نشان می‌دهد که درمان افسردگی مادر در دوران بارداری ممکن است علاوه بر بهبود سلامت روان مادر، بر رشد مغز و واکنش‌های هیجانی نوزاد نیز تأثیر بگذارد. در این مطالعه، پژوهشگران وضعیت ۱۰۹ نوزاد را بررسی کردند که مادرانشان در دوران بارداری در یک کارآزمایی بالینی برای درمان افسردگی شرکت کرده بودند. مادران به دو گروه تقسیم شدند:
نتایج نشان داد مادرانی که رواندرمانی بین‌فردی دریافت کرده بودند، در مقایسه با گروه مراقبت معمول تقویت‌شده، کاهش بیشتری در نشانه‌های افسردگی تجربه کردند. در گروه IPT، نمرات افسردگی در پرسشنامه فهرست نشانه‌ها (Symptom Checklist) حدود ۴۷ درصد و در مقیاس افسردگی پس از زایمان ادینبرو (EPDS) حدود ۵۲٫۵ درصد کاهش یافت. پژوهشگران همچنین دریافتند که در شش‌هفتگی، حجم هیپوکامپ راست (Right Hippocampus) در نوزادان مادرانی که IPT دریافت کرده بودند، به‌طور معناداری کمتر از نوزادان گروه EUC بود. هیپوکامپ بخشی از مغز است که در حافظه، یادگیری و تنظیم پاسخ‌های مرتبط با استرس و هیجان نقش دارد. نکته جالب این بود که حجم کمتر هیپوکامپ با هیجان‌پذیری منفی کمتر نوزاد در ارزیابی‌های بعدی ارتباط داشت. هیجان‌پذیری منفی (Negative Emotionality) به گرایش فرد برای تجربه واکنش‌هایی مانند ترس، ناراحتی و تحریک‌پذیری اشاره دارد. یکی از پژوهشگران این مطالعه توضیح می‌دهد که درمان افسردگی مادر در دوران بارداری ممکن است به شکل‌گیری مسیر رشد سالم‌تری برای مغز نوزاد کمک کند. البته کوچک‌تر بودن حجم هیپوکامپ به‌خودی‌خود نشانه رشد بهتر یا بدتر مغز نیست و تفسیر این یافته به بررسی‌های طولانی‌مدت بیشتری نیاز دارد.
نکته کلیدی
درمان افسردگی دوران بارداری، به‌ویژه با رواندرمانی بین‌فردی، ممکن است علاوه بر کاهش علائم افسردگی مادر، با تفاوت‌هایی در رشد مغز و تنظیم هیجانی نوزاد همراه باشد. این یافته‌ها اهمیت توجه به سلامت روان مادر را در دوران بارداری برجسته می‌کنند، هرچند برای تعیین پیامدهای بلندمدت آن به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.
اگر این موضوع دغدغهٔ شما هم هست، گفت‌وگو با یک درمانگر می‌تواند کمک کند.