ملاتونین فقط برای خواب نیست

ملاتونین هورمونی است که بیشتر به نقش آن در تنظیم چرخه خواب و بیداری شناخته می‌شود؛ اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند عملکردهای آن ممکن است فراتر از خواب باشد. این ماده خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارد و می‌تواند در محافظت از بافت‌ها در برابر آسیب‌های سلولی نقش داشته باشد. برخی مطالعات نیز ظرفیت احتمالی آن را در مقابله با سرطان بررسی کرده‌اند، هرچند این یافته‌ها به معنای اثبات اثر درمانی ملاتونین در بیماران مبتلا به سرطان نیست. خواب و ملاتونین با عملکرد دستگاه ایمنی نیز ارتباط دارند. پژوهش Szataniak و همکاران (۲۰۲۵) نشان می‌دهد محرومیت مزمن از خواب می‌تواند پاسخ‌های ایمنی را مختل کند و حساسیت بدن را به عفونت‌ها و التهاب افزایش دهد. هنگام عفونت، افزایش سیتوکین‌ها؛ یعنی مولکول‌های پیام‌رسان سیستم ایمنی، می‌تواند احساس خواب‌آلودگی ایجاد کند؛ واکنشی که احتمالاً به فرایند بهبودی کمک می‌کند. همچنین، مطالعه Singh و همکاران (۲۰۲۴) ارتباط میان کاهش سطح ملاتونین و افزایش تولید سیتوکین‌ها را گزارش کرده است. بااین‌حال، مصرف ملاتونین نیز لزوماً بی‌خطر نیست. پژوهشی که در کنفرانس انجمن قلب آمریکا در سال ۲۰۲۵ ارائه شد، با بررسی اطلاعات ۱۳۰٬۸۲۸ بزرگسال مبتلا به بی‌خوابی، احتمال وجود خطرات قلبی‌عروقی مرتبط با مصرف طولانی‌مدت ملاتونین را مطرح کرد. این یافته نیازمند بررسی دقیق‌تر است و به‌تنهایی رابطه علت و معلولی را اثبات نمی‌کند. آکادمی پزشکی خواب آمریکا (AASM) برای بهبود خواب، بر عادت‌های رفتاری مانند خاموش کردن وسایل الکترونیکی پیش از خواب و حفظ ساعت خواب و بیداری منظم تأکید می‌کند.

نکته کلیدی

ملاتونین علاوه بر تنظیم خواب، در فرایندهای آنتی‌اکسیدانی و ایمنی بدن نیز نقش دارد؛ اما مصرف طولانی‌مدت مکمل آن، به‌ویژه با توجه به احتمال خطرات قلبی‌عروقی گزارش‌شده، نباید بدون ارزیابی و راهنمایی پزشکی انجام شود.