افراد دارای روان‌رنجورخویی بالا احساس می‌کنند کمتر می‌خوابند؛ اما داده‌های ثبت‌شده با دستگاه‌های پایش خواب نتیجه متفاوتی نشان می‌دهند

پژوهشی جدید نشان می‌دهد که افراد دارای سطوح بالاتر روان‌رنجورخویی معمولاً گزارش می‌کنند که مدت کمتری می‌خوابند، اما این تفاوت در اندازه‌گیری خواب با دستگاه‌های مچی مشاهده نمی‌شود. این یافته نشان می‌دهد که ویژگی‌های شخصیتی ممکن است بیش از مدت خواب، بر نحوه ادراک و گزارش آن تأثیر بگذارند. در این مطالعه که توسط دریک ام. دکمپ (Derick M. DeCamp) و الیزابت جی. پانتسکو (Elizabeth J. Pantesco) انجام شده و در مجله علمی Personality and Individual Differences منتشر شده است، رابطه میان روان‌رنجورخویی و مدت خواب بررسی شد. روان‌رنجورخویی (Neuroticism) یکی از پنج ویژگی اصلی شخصیت است که با آمادگی بیشتر برای تجربه هیجان‌های منفی مانند نگرانی، اضطراب و ناپایداری هیجانی شناخته می‌شود. در این پژوهش، ۱۳۴ دانشجوی کارشناسی به مدت پنج شب، شامل دو شب آخر هفته، از دستگاه‌های مچی ثبت فعالیت یا اکتی‌گراف (Actigraph) استفاده کردند. این دستگاه‌ها با ثبت الگوهای حرکتی، مدت خواب را تخمین می‌زنند. شرکت‌کنندگان همچنین پرسش‌نامه‌هایی درباره ویژگی‌های شخصیتی، وضعیت خواب و نشانه‌های افسردگی و اضطراب تکمیل کردند. نتایج نشان داد که هرچه میزان روان‌رنجورخویی بالاتر بود، مدت خواب گزارش‌شده توسط افراد کوتاه‌تر بود. به‌ازای هر یک نمره افزایش در روان‌رنجورخویی، شرکت‌کنندگان به‌طور متوسط حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه خواب کمتری گزارش می‌کردند. بااین‌حال، هنگامی که پژوهشگران مدت خواب را بر اساس داده‌های اکتی‌گراف بررسی کردند، ارتباط معناداری میان روان‌رنجورخویی و مدت خواب مشاهده نشد. این تفاوت حتی پس از درنظرگرفتن عواملی مانند ویژگی‌های جمعیت‌شناختی، شاخص توده بدنی، نشانه‌های افسردگی و اضطراب، نظم خواب در شب‌های مختلف و سایر ویژگی‌های شخصیتی نیز برقرار بود. پژوهشگران معتقدند که روان‌رنجورخویی ممکن است بیش از آنکه با مدت خواب ثبت‌شده توسط اکتی‌گراف ارتباط داشته باشد، با نحوه ادراک، به‌خاطرآوردن و گزارش تجربه خواب مرتبط باشد. البته اکتی‌گراف نیز اندازه‌گیری مستقیمی از مراحل خواب یا فعالیت الکتریکی مغز ارائه نمی‌دهد و برآورد آن محدودیت‌هایی دارد. همچنین، تعداد نسبتاً محدود شرکت‌کنندگان و دوره پنج‌شبه بررسی، تعمیم نتایج را محدود می‌کند. این یافته‌ها اهمیت استفاده هم‌زمان از گزارش‌های شخصی و ابزارهای اندازه‌گیری خواب را در پژوهش‌ها و ارزیابی‌های بالینی نشان می‌دهند.

نکته کلیدی

افراد دارای روان‌رنجورخویی بالاتر، مدت خواب خود را کوتاه‌تر گزارش می‌کنند، اما این تفاوت لزوماً در داده‌های ثبت‌شده با دستگاه‌های پایش خواب دیده نمی‌شود. بنابراین، ویژگی‌های شخصیتی ممکن است بر برداشت ذهنی افراد از خواب تأثیر بگذارند، بدون آنکه الزاماً با کاهش مدت خواب اندازه‌گیری‌شده همراه باشند.