استفاده از دید محیطی برای کشف چشم‌اندازهای تازه

کنت سیلوستری، روان‌درمانگر سیستمی، پیشنهاد می‌کند از دید محیطی (Peripheral Vision) به‌عنوان تمرینی برای گسترش نگاه فرد به خود، روابط و محیط پیرامون استفاده کنیم. به باور او، تمرکز بیش از حد بر یک مسئله یا تهدید می‌تواند تنش را افزایش دهد؛ درحالی‌که توجه به تصویر بزرگ‌تر، امکان دیدن راه‌حل‌ها و برداشت‌های تازه را فراهم می‌کند. این تمرین می‌تواند با چند روش تنظیم بدن آغاز شود؛ از جمله تنفس منسجم (Coherent Breathing) و آرام‌سازی تدریجی عضلات (Progressive Muscle Relaxation). پس از کاهش تنش، فرد می‌تواند تغییر مطلوب را در مقیاس‌های مختلف تصور کند: از فضای نزدیک و روابط روزمره گرفته تا جامعه و جهان گسترده‌تر. هدف، فاصله گرفتن موقت از تمرکز محدود و بررسی موقعیت از زوایای متفاوت است. اندرو هوبرمن، عصب‌پژوه، نیز به مفهوم دید پانورامیک (Panoramic Vision) اشاره می‌کند و آن را روشی بالقوه برای تقویت حالت آرامش می‌داند. در این شیوه، به‌جای خیره شدن به یک نقطه، میدان دید گسترش می‌یابد و فرد بدون تمرکز شدید بر جزئیات، محیط اطراف را نیز در آگاهی خود نگه می‌دارد. سیلوستری همچنین با تأکید بر نقش عصب واگ در تنظیم پاسخ‌های بدن به استرس، شفقت را عاملی مهم در ایجاد تغییرات مثبت می‌داند. از سوی دیگر، دیدگاه‌هایی مانند آثار مری کاترین بیتسون بر سیال بودن هویت تأکید دارند؛ یعنی خود را نباید مجموعه‌ای ثابت از ویژگی‌ها و تعریف‌ها در نظر گرفت.

نکته کلیدی

گاهی برای یافتن راهی تازه، لازم است از تمرکز محدود بر مشکل فاصله بگیریم. گسترش میدان توجه، آرام‌سازی بدن و نگاه شفقت‌آمیز به خود و دیگران می‌تواند به تجربه دیدگاه‌های متفاوت و انعطاف‌پذیری بیشتر کمک کند.