بیش‌فعالی و نقص توجه پنهان در زنان مبتلا به افسردگی و اضطراب شایع است

پژوهشی جدید که در مجله علمی The International Journal of Psychiatry in Medicine منتشر شده، نشان می‌دهد تقریباً از هر پنج زنی که برای درمان افسردگی یا اضطراب مراجعه می‌کنند، یک نفر ممکن است به اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) نیز مبتلا باشد. این مطالعه توسط دو روان‌پزشک ترک، هازال یاووزلار جیوان (Hazal Yavuzlar Civan) و تونگوچ دمیر برکول (Tonguc Demir Berkol)، روی ۱۷۰ زن مراجعه‌کننده برای دریافت خدمات روان‌پزشکی انجام شد. نتایج نشان داد که حدود ۳۳ نفر از شرکت‌کنندگان معیارهای تشخیصی ADHD را داشتند؛ درحالی‌که ۱۵ نفر از آن‌ها پیش‌تر هیچ تشخیصی در این زمینه دریافت نکرده بودند. پژوهشگران تأکید می‌کنند که هم‌پوشانی نشانه‌های ADHD با افسردگی و اضطراب می‌تواند باعث شود این اختلال در زنان بزرگسال شناسایی نشود. در این مطالعه، شرکت‌کنندگان پرسشنامه‌هایی درباره نشانه‌های افسردگی و اضطراب، ویژگی‌های ADHD در دوران کودکی و بیش‌تمرکزی (Hyperfocus) تکمیل کردند. سپس یک روان‌پزشک آموزش‌دیده با استفاده از مصاحبه بالینی ساختاریافته، وضعیت آن‌ها را ارزیابی کرد. یافته‌ها نشان داد زنانی که ADHD داشتند، در مقایسه با سایر شرکت‌کنندگان، بیشتر از مشکلات انضباطی دوران مدرسه، تغییر مکرر شغل و سابقه خانوادگی ADHD گزارش می‌دادند. همچنین، افکار خودکشی و احساس شکست در زنان دارای ADHD بیشتر گزارش شد. این یافته بر اهمیت ارزیابی دقیق سلامت روان و شناسایی مشکلات همراه در این گروه تأکید دارد. در میان زنانی که تشخیص ADHD نداشتند نیز الگوهای قابل‌توجهی مشاهده شد: شدت بیشتر نشانه‌های نقص توجه با افسردگی شدیدتر و نشانه‌های بیش‌فعالی با اضطراب بیشتر ارتباط داشت. میزان بیش‌تمرکزی نیز همراه با افزایش نشانه‌های شبه‌ADHD بیشتر می‌شد. پژوهشگران احتمال می‌دهند که اضطراب اجتماعی در برخی از این بیماران با مشکلات کارکردهای اجرایی (Executive Functions) مرتبط باشد؛ توانایی‌هایی مانند برنامه‌ریزی، سازمان‌دهی، مدیریت زمان و کنترل توجه که ممکن است در ADHD دچار اختلال شوند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که مشکلات توجه و تنظیم رفتار، حتی در افرادی که معیارهای کامل ADHD را ندارند، می‌توانند با شدت نشانه‌های افسردگی و اضطراب ارتباط داشته باشند. البته به دلیل حجم محدود نمونه و بررسی زنان مراجعه‌کننده به مراکز درمانی، نمی‌توان میزان شیوع مشاهده‌شده را به همه زنان تعمیم داد.

نکته کلیدی

اختلال ADHD در زنان بزرگسال ممکن است پشت نشانه‌های افسردگی و اضطراب پنهان بماند. بررسی سابقه مشکلات توجه، عملکرد تحصیلی و شغلی و نشانه‌های دوران کودکی می‌تواند به تشخیص دقیق‌تر و انتخاب درمان مناسب‌تر کمک کند.