تأثیر شرم‌زده‌سازی بدن بر توانایی تجربه لذت

شرم‌زده‌سازی بدن (Body Shaming) به قضاوت، تحقیر یا ایجاد احساس شرم در افراد به‌دلیل ویژگی‌های ظاهری بدنشان گفته می‌شود.

شرم‌زده‌سازی بدن (Body Shaming) به قضاوت، تحقیر یا ایجاد احساس شرم در افراد به‌دلیل ویژگی‌های ظاهری بدنشان گفته می‌شود. این تجربه می‌تواند فراتر از نارضایتی از ظاهر عمل کند و بر رابطه فرد با بدن، صمیمیت و توانایی لذت بردن از زندگی اثر بگذارد. به‌گفته توماس مور، ریشه‌های تاریخی این پدیده را می‌توان در مقایسه‌های اجتماعی جوامع ابتدایی و باورهای خرافی دوران باستان جست‌وجو کرد؛ باورهایی که برخی ویژگی‌های جسمانی را با بدشانسی، گناه یا انحراف اخلاقی مرتبط می‌دانستند. چنین نگرش‌هایی به‌تدریج به شکل‌گیری نوعی نگاه منفی به بدن کمک کردند. از منظر روان‌کاوی، زیگموند فروید نیز بر پیامدهای سرکوب تمایلات جنسی زنان تأکید داشت. از دیدگاه او، محدود کردن و سرکوب این تمایلات می‌تواند به مهار میل، کنجکاوی و تجربه جنسی منجر شود. شرم‌زده‌سازی بدن همچنین ممکن است با اختلال بدشکلی بدن (Body Dysmorphic Disorder) ارتباط داشته باشد؛ وضعیتی که در آن فرد به نقص‌های ظاهریِ واقعی یا تصورشده اشتغال ذهنی شدیدی پیدا می‌کند. این اشتغال ذهنی می‌تواند اعتمادبه‌نفس و صمیمیت را مختل کند و در برخی افراد با بی‌لذتی (Anhedonia)، یعنی کاهش توانایی تجربه لذت، همراه شود. مور همچنین جدایی تاریخی و روان‌شناختی میان جسم و روح را نوعی عصب‌نژندی می‌داند؛ برداشتی که بر تعارض میان پذیرش بدن و ارزش‌گذاری معنوی یا ذهنی انسان تأکید دارد.

نکته کلیدی

شرم نسبت به بدن می‌تواند رابطه فرد با جسم خود را به رابطه‌ای آمیخته با قضاوت و طرد تبدیل کند؛ مسئله‌ای که ممکن است صمیمیت، میل جنسی و توانایی تجربه لذت را تحت تأثیر قرار دهد.