آشفتگی محیط خانه مستقیماً باعث افت نمرات تحصیلی نمی‌شود؛ یافته‌های یک مطالعه روی دوقلوها

پژوهشی جدید که در نشریه Learning and Individual Differences منتشر شده، نشان می‌دهد اگرچه آشفتگی محیط خانه با عملکرد تحصیلی ضعیف‌تر کودکان ارتباط دارد، این رابطه عمدتاً از نوع علت و معلولی نیست. این مطالعه به سرپرستی سوفی فون اشتوم (Sophie von Stumm) از دانشگاه یورک انجام شد و داده‌های مربوط به ۷۵۹۱ جفت دوقلو را که در اواسط دهه ۱۹۹۰ در بریتانیا متولد شده بودند، بررسی کرد. پژوهشگران دریافتند که آشفتگی محیط خانه و پیشرفت تحصیلی کودکان در طول زمان رابطه‌ای منفی و دوسویه دارند؛ به این معنا که آشفتگی بیشتر خانه با عملکرد تحصیلی ضعیف‌تر در آینده همراه است و پیشرفت تحصیلی پایین‌تر نیز می‌تواند آشفتگی بیشتر خانه را در سال‌های بعد پیش‌بینی کند. بااین‌حال، بخش عمده این ارتباط ظاهراً ناشی از رابطه مستقیم علت و معلولی نیست. در این پژوهش، دوقلوها در سنین ۹، ۱۲ و ۱۶ سالگی با استفاده از یک پرسشنامه استاندارد روان‌شناختی، برداشت خود را از میزان آشفتگی محیط خانه گزارش کردند. منظور از آشفتگی خانگی (Household Chaos)، ویژگی‌هایی مانند سروصدای زیاد، بی‌نظمی و نبود روال‌های منظم در زندگی روزمره است. عملکرد تحصیلی کودکان نیز بر اساس ارزیابی معلمان و نتایج آزمون‌های استاندارد ملی سنجیده شد. نتایج نشان داد که آشفتگی بیشتر خانه در سنین پایین‌تر، پیشرفت تحصیلی ضعیف‌تر در سال‌های بعد را پیش‌بینی می‌کند و این رابطه در جهت معکوس نیز مشاهده می‌شود. بااین‌حال، هنگامی که پژوهشگران وضعیت اجتماعی‌اقتصادی خانواده‌ها را در تحلیل‌های خود لحاظ کردند، دریافتند که عوامل ژنتیکی مشترک تا حد زیادی این ارتباط دوسویه را توضیح می‌دهند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که ارتباط میان محیط آشفته خانه و عملکرد تحصیلی ضعیف لزوماً به این معنا نیست که آشفتگی خانه مستقیماً باعث افت نمرات می‌شود. پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند که مداخلات متمرکز بر عوامل محیطی مشخص و مؤثر، احتمالاً برای بهبود عملکرد تحصیلی کودکان سودمندتر از اقداماتی هستند که صرفاً بر مرتب‌کردن خانه یا کاهش سروصدا تمرکز دارند.

نکته کلیدی

وجود رابطه میان آشفتگی خانه و افت تحصیلی، لزوماً به معنای رابطه علت و معلولی نیست. این مطالعه نشان می‌دهد که عوامل ژنتیکی مشترک بخش عمده‌ای از این ارتباط را توضیح می‌دهند؛ بنابراین برای بهبود عملکرد تحصیلی کودکان، شناسایی عوامل محیطی مؤثر اهمیت بیشتری از تمرکز صرف بر نظم ظاهری خانه دارد.